Để chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và các bệnh lây truyền qua thực phẩm, góp phần đón Tết Nguyên đán vui tươi, an toàn và lành mạnh, mỗi cá nhân, gia đình và cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm cần thực hiện những nội dung sau:
1. Đối với người tiêu dùng thực phẩm
a) Cách lựa chọn thực phẩm:
- Đối với thực phẩm được đóng gói sẵn, cần kiểm tra cảm quan sản phẩm còn nguyên vẹn hay không. Nhãn mác phải thể hiện đúng thông tin của sản phẩm gồm: tên sản phẩm, tên nhà sản xuất, tên thương nhân chịu trách nhiệm, địa chỉ cơ sở, ngày sản xuất, hạn sử dụng, lô sản xuất, hướng dẫn sử dụng, hướng dẫn bảo quản, thông tin cảnh báo an toàn, thành phần sản phẩm, xuất xứ...
- Đối với thịt: nên quan sát kỹ màu sắc bên ngoài, chọn thịt có màu sắc đỏ sẫm hay đỏ tươi, vết cắt của thịt phải bình thường và khô ráo; thịt xay hay giò nên mua ở những nơi có nguồn gốc rõ ràng. Không mua thịt có màu hơi thâm, đen, xanh nhạt hay có màng nhầy ở phía bên ngoài, những loại thịt có mùi lạ, mùi ôi thiu hay mùi kháng sinh bất thường.
- Đối với rau củ quả: nên chọn rau củ quả tươi, còn nguyên cuống, không dập nát hay có đốm lạ, không héo úa, không có mùi lạ.
- Đối với cá và hải sản: nên chọn cá và hải sản đang còn sống, khỏe; nếu không còn sống thì cá và hải sản phải được bảo quản trong đá lạnh. Tránh mua các loại cá bị ươn hay có mùi lạ.
- Đối thực phẩm đồ hộp: nên đọc thông tin nhãn sản phẩm, tránh chọn những loại đồ hộp có vỏ ngoài bị phồng, bị móp hay biến dạng, không sử dụng sản phẩm đồ hộp khi có mùi lạ hay mùi hôi.
Lựa chọn thực phẩm an toàn để đảm bảo sức khỏe
- Không mua thực phẩm tại cơ sở sản xuất, kinh doanh không đảm bảo an toàn; không mua sản phẩm thực phẩm không rõ nguồn gốc, có dấu hiệu ôi thiu, mốc, hỏng.
- Không nên mua, tích trữ quá nhiều thực phẩm trong ngày Tết để tránh sử dụng sản phẩm không tươi, mất dinh dưỡng hoặc mốc hỏng, hết hạn sử dụng.
- Không uống rượu có pha cồn công nghiệp vì nó có thể gây mù mắt và tử vong; không lạm dụng rượu, bia trong các ngày Tết; không uống rượu ngâm với lá, rễ cây, phủ tạng động vật không rõ độc tính hay rượu ngâm theo kinh nghiệm cá nhân; không uống rượu khi: không rõ đó là rượu gì, rượu không rõ nguồn gốc, rượu không công bố tiêu chuẩn chất lượng, khi đang đói, mệt hoặc đang uống thuốc điều trị; trẻ em dưới 16 tuổi không được dùng rượu bia.
- Không mua/ăn nấm lạ, nấm hoang dại mà không biết rõ đặc tính; không hái nấm non chưa xòe mũ vì chưa bộc lộ hết điểm cấu tạo khó nhận dạng nấm độc; không ăn nấm đã bị dập nát, ôi thiu.
b) Cách chế biến thực phẩm an toàn:
- Chọn thực phẩm an toàn: Cần phải biết cách chọn được các thực phẩm an toàn như chọn thịt tươi, cá tươi, rau quả tươi, thực phẩm bao gói sẵn...
- Nấu kĩ thức ăn: Các thực phẩm sống như thịt gia súc, gia cầm, trứng… cần được đun nấu kĩ trước khi ăn.
- Ăn ngay khi thức ăn vừa được nấu chín: Thực phẩm nấu chín nguội dần khi để ở nhiệt độ thường, tạo điều kiện thuận lợi cho các vi khuẩn phát triển. An toàn nhất, chúng ta nên ăn ngay khi thức ăn vừa được nấu chín.
- Bảo quản cẩn thận thực phẩm đã nấu chín: Các thức ăn thừa, phải được bảo quản ở điều kiện nhiệt độ nóng (gần hoặc trên 60oC), hoặc lạnh (gần hoặc dưới 10oC). Đây là nguyên tắc quan trọng nếu bạn muốn bảo quản thực phẩm qua 4 hoặc 5 tiếng.
- Đun kĩ lại thực phẩm trước khi ăn: Đun với nhiệt độ ít nhất là 70oC là nguyên tắc tốt nhất để tránh cho vi khuẩn phát triển trong quá trình bảo quản thực phẩm.
- Không để lẫn thực phẩm sống và chín: Thực phẩm nấu chín có thể bị ô nhiễm qua tiếp xúc với thực phẩm sống. Ví dụ, không nên chế biến thịt sống và sau đó lại dùng chung thớt và dao để thái thịt đã nấu chín. Làm như vậy sẽ tái sản sinh các sinh vật gây bệnh truyền qua đường thực phẩm.
- Luôn giữ tay sạch sẽ: Rửa tay kĩ trước khi chế biến thực phẩm và sau khi có những công việc khác như sau khi đi vệ sinh hoặc tiếp xúc với các nguồn dễ gây ô nhiễm khác. Sau khi chế biến thực phẩm sống như cá, thịt, hoặc thịt gia cầm, nên rửa lại tay thật sạch trước khi chế biến các thực phẩm khác. Và nếu tay có vết thương, phải băng và bọc kín vết thương trước khi chế biến thực phẩm.
- Giữ bề mặt chế biến, luôn khô ráo, sạch sẽ.
- Bảo vệ thực phẩm khỏi các loài côn trùng, loài gặm nhấm và các loài động vật khác.
- Sử dụng nguồn nước sạch. Nếu không có nguồn cung cấp nước sạch, có thể đun sôi nước trước khi sử dụng chế biến thực phẩm.
2. Đối với cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm
Tuân thủ các quy định của pháp luật liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm mà tổ chức, cá nhân thực hiện sản xuất, kinh doanh.
Trong đó, cần đặc biệt lưu ý đến:
- Lưu giữ các giấy tờ về pháp lý trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm: Giấy đăng ký kinh doanh; Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP; Giấy chứng nhận sức khỏe; Giấy xác nhận kiến thức ATTP; các hồ sơ, tài liệu pháp lý về việc tự công bố sản phẩm/đăng ký bản công bố sản phẩm, nguyên liệu; quảng cáo sản phẩm; hóa đơn hàng hóa; việc lưu mẫu thức ăn, kiểm thực 3 bước…
- Các quy định về điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, dụng cụ, con người trong sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm.
- Sử dụng nguyên liệu để sản xuất thực phẩm, kinh doanh sản phẩm thực phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng; sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến được phép sử dụng, đúng liều lượng, đúng đối tượng theo quy định trong sản xuất, chế biến thực phẩm; nguồn nước sử dụng sản xuất, chế biến đảm bảo theo quy định.