Một vùng quê có thể đổi thay nhờ những con đường mới, những công trình khang trang, nhưng để trở thành nơi đáng sống, điều quan trọng hơn cả là tình người, sự đồng lòng và những giá trị văn hóa được gìn giữ, vun đắp qua từng thế hệ.
Tháng 11, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) đến gần nhau, cùng gợi mở một thông điệp sâu sắc: Đoàn kết tạo nên sức mạnh, văn hóa làm nên chiều sâu và sức sống bền vững của cộng đồng.
Đoàn kết và văn hóa - hai giá trị không thể tách rời
Ngày 24/11 gắn với sự kiện khai mạc Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất năm 1946 tại Hà Nội. Tròn 80 năm sau, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò nền tảng, nguồn lực nội sinh và động lực phát triển của văn hóa; đồng thời thống nhất chọn ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam.
Còn đại đoàn kết toàn dân tộc luôn là nguồn sức mạnh to lớn của cách mạng Việt Nam, từ lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công” đến quan điểm nhất quán của Đảng lấy Nhân dân làm trung tâm.
Đặt hai sự kiện trong cùng một dòng chảy, ta càng thấy rõ mối quan hệ gắn bó giữa đoàn kết và văn hóa. Đoàn kết tạo điều kiện để những giá trị tốt đẹp được gìn giữ, lan tỏa; văn hóa bồi đắp niềm tin, tình nghĩa, trách nhiệm, giúp con người xích lại gần nhau. Thiếu đoàn kết, văn hóa khó bén rễ; thiếu văn hóa, đoàn kết dễ thành hình thức.
Văn hóa không chỉ nằm trong lễ hội, hoạt động văn nghệ hay nhà văn hóa khang trang, mà trước hết thể hiện qua cách con người ứng xử với nhau: một lời hỏi thăm, sự sẻ chia khi hàng xóm gặp khó khăn, tinh thần tự giác giữ gìn môi trường và trách nhiệm với việc chung.
Cũng cần hiểu rằng đoàn kết không phải là né tránh va chạm, xuê xoa hay đồng thuận hình thức. Đoàn kết thực chất phải có dân chủ, thẳng thắn, tôn trọng lẫn nhau và cùng hướng đến lợi ích chung. Với cán bộ, đảng viên, niềm tin của Nhân dân không đến từ lời nói hay, mà từ sự gương mẫu, công tâm, nói đi đôi với làm: từ việc công khai, minh bạch các khoản đóng góp, việc sửa chữa nhà văn hóa, sân thể thao ở thôn, đến giải quyết kịp thời kiến nghị chính đáng của người dân. Giữ vững kỷ luật, kỷ cương không đối lập với tình nghĩa; công khai, minh bạch chính là cách giữ đoàn kết từ bên trong.
Phú Ninh: Đoàn kết trong không gian cộng đồng mới
Phú Ninh đang bước vào giai đoạn phát triển với nhiều cơ hội và yêu cầu mới. Việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, sắp xếp địa bàn dân cư từ 15 thôn còn 7 thôn, tổ chức lại hệ thống từ 29 còn 23 chi bộ, đảng bộ trực thuộc Đảng ủy xã đã tạo nên những thay đổi quan trọng.
Sắp xếp địa bàn có thể thực hiện bằng quyết định hành chính, nhưng để người dân thực sự gắn bó, xem nhau như người một nhà thì cần thời gian và sự vun đắp. Mỗi thôn mới không chỉ là sự hợp nhất về địa giới, mà phải trở thành một cộng đồng thống nhất về ý chí, tình cảm và trách nhiệm. Tên gọi, ký ức, phong tục và nét đẹp truyền thống của các thôn cũ cần được trân trọng, đồng thời mở rộng sự gắn kết để hình thành bản sắc chung.
Thực tiễn Phú Ninh cho thấy sức mạnh đoàn kết không nằm ở lời kêu gọi mà ở việc làm cụ thể. Chương trình “Tết yêu thương Bính Ngọ 2026” vận động được 400 triệu đồng và 709 suất quà; 42 hộ người có công, hộ nghèo, hộ cận nghèo được hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát. Những việc làm như hiến đất mở đường, chung tay xây dựng công trình, vệ sinh môi trường, chăm sóc đường hoa, giúp đỡ hoàn cảnh khó khăn đã làm nên hình ảnh một cộng đồng nghĩa tình, trách nhiệm.
Đáng chú ý, hướng phát triển cây sen gắn với phiên chợ quê và du lịch cộng đồng tại Đại An là một gợi mở đáng trân trọng. Ở đó, giá trị kinh tế gắn với cảnh quan, bản sắc làng quê và sự chung tay của người dân; văn hóa không chỉ được gìn giữ mà còn trở thành nguồn lực phát triển. Điều quan trọng là người dân phải thực sự là chủ thể, được tham gia và được hưởng lợi.

(Phiên chợ quê tại thôn Đại An xã Phú Ninh)
Bên cạnh những kết quả tích cực, Phú Ninh vẫn còn một số vấn đề cần quan tâm: tình cảm gắn bó với địa bàn, tên gọi thôn cũ; một số thiết chế văn hóa xuống cấp; việc bố trí cán bộ thôn còn khó khăn; đời sống của một bộ phận người dân chưa ổn định. Những vấn đề này cần được giải quyết bằng sự đồng thuận, trách nhiệm và những cách làm thiết thực từ cơ sở.
Bắt đầu từ những việc làm cụ thể
Để tinh thần đại đoàn kết và các giá trị văn hóa thực sự thấm sâu vào đời sống, cần tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm:
Thứ nhất, xây dựng thiết chế văn hóa thực sự trở thành không gian sinh hoạt chung của cộng đồng. Nhà văn hóa phải là nơi người dân muốn đến, có hoạt động thiết thực, được khai thác hiệu quả; không chỉ phục vụ hội họp mà còn là nơi giao lưu, sinh hoạt văn hóa, thể thao và gắn kết các thế hệ.
Thứ hai, đề cao vai trò nêu gương và văn hóa ứng xử của cán bộ, đảng viên. Mỗi cán bộ, đảng viên phải thực sự gần dân, trọng dân, lắng nghe dân, có trách nhiệm với công việc và giữ gìn phẩm chất, đạo đức. Sự gương mẫu chính là nhân tố quan trọng để tạo niềm tin và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong cộng đồng.
Thứ ba, phát huy dân chủ ở cơ sở, củng cố niềm tin và sự đồng thuận trong Nhân dân. Những công việc liên quan đến quyền và lợi ích của người dân phải được công khai, minh bạch; tạo điều kiện để Nhân dân tham gia bàn bạc, thực hiện, kiểm tra, giám sát và thụ hưởng theo quy định. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cần phát huy tốt vai trò tập hợp, vận động, giám sát và phản biện xã hội.
Thứ tư, gắn phát triển sinh kế với bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa địa phương. Khai thác hợp lý lợi thế về nông nghiệp, cây sen, phiên chợ quê, du lịch cộng đồng và ngành nghề truyền thống; chú trọng bảo vệ môi trường, xây dựng nếp sống văn minh, nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống của người dân.
Thứ năm, đưa tinh thần Ngày hội Đại đoàn kết và Ngày Văn hóa Việt Nam trở thành hoạt động thường xuyên trong đời sống cộng đồng. Đây không chỉ là dịp hội họp, vui chơi mà còn là cơ hội để mỗi khu dân cư nhìn lại kết quả xây dựng cộng đồng, biểu dương những tấm gương tiêu biểu, nhận diện hạn chế và thống nhất những việc cần tiếp tục thực hiện.
Đoàn kết để phát triển, văn hóa để trường tồn
Giá trị của một vùng quê không chỉ được đo bằng những con đường rộng hơn, những công trình khang trang hơn hay những con số tăng trưởng kinh tế. Giá trị ấy còn nằm trong tình người, sự sẻ chia, niềm tin và sự bình yên trong mỗi mái nhà.
Phú Ninh muốn phát triển nhanh và bền vững không chỉ cần nguồn lực, hạ tầng mà còn cần một cộng đồng biết đồng lòng, một môi trường văn hóa lành mạnh và những con người có trách nhiệm với quê hương.
Đoàn kết là nền tảng để cộng đồng vững bước; văn hóa là linh hồn làm nên bản sắc và sức sống của cộng đồng ấy. Khi mỗi người biết sống có trách nhiệm, mỗi gia đình biết gìn giữ nếp nhà, mỗi khu dân cư biết sẻ chia và đồng lòng vì lợi ích chung, sức mạnh nội sinh của quê hương sẽ được khơi dậy.
Đó chính là nền tảng để xây dựng Phú Ninh ngày càng giàu đẹp, văn minh, nghĩa tình – nơi không chỉ có cuộc sống ngày càng tốt hơn, mà còn có tình người ngày càng bền chặt